Көпке қорлық жүрмейді
Ауруды жаратқан құдай, бірақ ауыртқан құдай емес
Естілердің айтқан сөздерін ескеріп жүрген кісі өзі де есті болады
Құдайдан қорық, пендеден - ұял: балаң бала болсын десең оқыт, мал аяма!
Сұрауын табамын, қалауын табамын деп жүріп қорлықпен өмір өткізгенше - малды не жерден сұрау керек, не маңдай терден сұрау керек
Өзің мал таба алмасаң - балаң мал тапсын
Ер - артық сұраса да азға разы болады, ез - аз сұрар, артылтып берсең де разы болмас
Баланың мал табары болады, мал шашары болады
Адам баласын заман өсіреді
Шала мейір - шала байқайды
ОН АЛТЫНШЫ СӨЗ 26 қыркүйек, 1893

ОН АЛТЫНШЫ СӨЗ

Абайдың көркемдік, әлеуметтік гуманистік және дінге көзқарастары терең білінген еңбегі - қара сөздері. Абайдың қара сөздері (Ғақлия) - ұлы ақынның сөз өнеріндегі көркемдік қуатын, философиядағы даналық дүниетанымын даралап көрсететін классикалық стильде жазылған прозалық шығармасы. Жалпы саны қырық бес, бөлек шығармадан тұратын Абайдың қара сөздері тақырыбы жағынан бір бағытта жазылмаған, әр алуан. Оның алты-жеті үлгісі қысқа болса, қайсыбіреуі мазмұн, тақырып жағынан өзгешелеу, ауқымды болып келеді. Абай өзінің қара сөздерінде шығарманың ажарына ғана назар аударып қоймай, оның тереңдігіне, логикалық мәніне зер салған.

Қазақ құлшылығым құдайға лайық болса екен деп қам жемейді. Тек жұрт қылғанды біз де қылып, жығылып, тұрып жүрсек болғаны дейді. Саудагер несиесін жия келгенде «тапқаным осы, біттім деп, алсаң — ал, әйтпесе саған бола жерден мал қазам ба?» дейтұғыны болушы еді ғой. Құдай тағаланы дәл сол саудагердей қыламын дейді. Тілін жаттықтырып, дінін тазартып, ойланып, үйреніп әлек болмайды. «Білгенім осы, енді қартайғанда қайдан үйрене аламын» дейді. «Оқымадың демесе болады дағы, тілімнің келмегенін қайтушы еді» дейді. Оның тілі өзге жұрттан бөлекше жаратылып па?

Абай Құнанбайұлы

пікір (0)

image

Пікір қалдыру

image